Baxdrostat – thuốc ức chế aldosterone synthase: Xu hướng mới trong điều trị tăng huyết áp khó kiểm soát

BS. Nguyễn Lương Quang - 

Abstract

Hypertension remains the leading risk factor for cardiovascular disease and premature mortality worldwide. Despite the availability of multiple effective antihypertensive drug classes, a significant proportion of patients still fail to achieve blood pressure targets, particularly those with resistant hypertension. Baxdrostat is a selective inhibitor of aldosterone synthase (CYP11B2), which reduces aldosterone synthesis and thereby lowers blood pressure. Recent clinical trials have demonstrated that Baxdrostat significantly reduces blood pressure in patients with difficult-to-control hypertension with a relatively favorable safety profile. This article summarizes the mechanism of action, clinical evidence, and the potential role of Baxdrostat in current hypertension management strategies.

1. Tổng quan

Tăng huyết áp là bệnh lý mạn tính phổ biến và là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến bệnh tim mạch, đột quỵ và suy thận. Theo các báo cáo dịch tễ học, khoảng 30–40% bệnh nhân tăng huyết áp trên toàn cầu chưa đạt được mục tiêu huyết áp dù đã điều trị bằng nhiều thuốc.

Một trong những cơ chế quan trọng của tăng huyết áp kháng trị là tăng hoạt hệ renin–angiotensin–aldosterone (RAAS), đặc biệt là tăng tiết aldosterone. Aldosterone làm tăng tái hấp thu natri và nước tại ống thận, dẫn đến tăng thể tích tuần hoàn và tăng huyết áp. Ngoài ra, hormon này còn góp phần gây xơ hóa tim, tổn thương mạch máu và thận.

Cơ chế tác dụng của Baxdrostat [1]

Các thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid như spironolactone hoặc eplerenone đã được sử dụng để kiểm soát tình trạng tăng aldosterone. Tuy nhiên, những thuốc này có thể gây một số tác dụng phụ như tăng kali máu hoặc rối loạn nội tiết. Vì vậy, việc phát triển các thuốc ức chế trực tiếp quá trình tổng hợp aldosterone đã trở thành một hướng nghiên cứu mới trong điều trị tăng huyết áp.

Baxdrostat là thuốc ức chế chọn lọc aldosterone synthase (CYP11B2) – enzym chịu trách nhiệm trong bước cuối cùng của quá trình tổng hợp aldosterone. Thuốc đang được xem là một trong những liệu pháp tiềm năng trong điều trị tăng huyết áp khó kiểm soát.

2. Cơ chế tác dụng

Aldosterone được tổng hợp tại lớp cầu của vỏ thượng thận thông qua một chuỗi phản ứng enzym, trong đó enzym aldosterone synthase (CYP11B2) đóng vai trò quyết định trong giai đoạn cuối của quá trình sinh tổng hợp.

Baxdrostat là chất ức chế chọn lọc enzym này, từ đó:

• Giảm tổng hợp aldosterone
• Giảm tái hấp thu natri và nước tại thận
• Giảm thể tích tuần hoàn
• Hạ huyết áp

Điểm nổi bật của Baxdrostat là tính chọn lọc cao đối với CYP11B2, hạn chế ảnh hưởng đến enzym CYP11B1 – enzym tham gia tổng hợp cortisol. Điều này giúp tránh nguy cơ suy thượng thận, một vấn đề từng gặp ở các thuốc ức chế aldosterone synthase thế hệ trước.

So với thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid, Baxdrostat có cơ chế ức chế từ gốc quá trình tổng hợp hormon, thay vì chỉ chặn tác dụng của aldosterone tại thụ thể.

3. Bằng chứng lâm sàng

3.1. Nghiên cứu pha II- BrigHTN trial

Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên ở bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị đã đánh giá hiệu quả của Baxdrostat trong 12 tuần. Kết quả cho thấy:

• Baxdrostat 2 mg: giảm khoảng 20 mmHg huyết áp tâm thu
• Baxdrostat 1 mg: giảm khoảng 17 mmHg
• Baxdrostat 0,5 mg: giảm khoảng 12 mmHg
• Placebo: giảm khoảng 9 mmHg

Hiệu quả hạ huyết áp rõ rệt và phụ thuộc liều, chứng tỏ vai trò quan trọng của việc ức chế tổng hợp aldosterone trong kiểm soát huyết áp [1].

3.2. Nghiên cứu pha III (BaxHTN trial)

Thử nghiệm BaxHTN là nghiên cứu pha III đa trung tâm đánh giá hiệu quả của Baxdrostat ở bệnh nhân tăng huyết áp không kiểm soát hoặc kháng trị.

Sau 12 tuần điều trị:

• Baxdrostat 1 mg: giảm khoảng 14,5 mmHg huyết áp tâm thu
• Baxdrostat 2 mg: giảm khoảng 15,7 mmHg
• Placebo: giảm khoảng 5,8 mmHg

Mức giảm huyết áp so với giả dược đạt khoảng 8–10 mmHg, có ý nghĩa thống kê. Ngoài ra, tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu huyết áp dưới 130 mmHg cao hơn đáng kể ở nhóm dùng Baxdrostat.

Các nghiên cứu cũng cho thấy thuốc giúp giảm huyết áp trong 24 giờ và huyết áp ban đêm, những yếu tố có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ biến cố tim mạch [2].

4. Tính an toàn

Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy Baxdrostat có tính an toàn tương đối tốt.

Tác dụng phụ đáng chú ý nhất là:

• Tăng kali máu
• Chóng mặt
• Hạ huyết áp nhẹ

Tuy nhiên, tỷ lệ tăng kali máu nghiêm trọng thấp và có thể kiểm soát bằng theo dõi lâm sàng. Quan trọng hơn, Baxdrostat không làm giảm nồng độ cortisol, cho thấy tính chọn lọc cao đối với aldosterone synthase.

5. Vai trò Baxdrostat trong điều trị tăng huyết áp

Sự xuất hiện của Baxdrostat phản ánh xu hướng mới trong điều trị tăng huyết áp:

• Điều trị theo cơ chế sinh lý bệnh
• Nhắm mục tiêu trực tiếp vào aldosterone
• Cá thể hóa điều trị tăng huyết áp
• Thuốc có thể đặc biệt hữu ích trong các nhóm bệnh nhân:
• Tăng huyết áp kháng trị
• Tăng huyết áp không kiểm soát
• Cường aldosterone nguyên phát
• Tăng huyết áp kèm bệnh thận mạn

Trong tương lai, Baxdrostat có thể được sử dụng kết hợp với các thuốc hạ áp tiêu chuẩn, tạo nên chiến lược điều trị hiệu quả hơn cho bệnh nhân tăng huyết áp khó kiểm soát.

6. Kết luận

Baxdrostat là thuốc ức chế aldosterone synthase thế hệ mới với cơ chế tác dụng trực tiếp lên quá trình tổng hợp aldosterone. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thuốc giúp giảm huyết áp đáng kể ở bệnh nhân tăng huyết áp khó kiểm soát với tính an toàn cao.

Nếu được phê duyệt rộng rãi trong thực hành lâm sàng, Baxdrostat có thể trở thành một bước tiến quan trọng trong điều trị tăng huyết áp, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân kháng trị.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Freeman MW, Halvorsen YD, Marshall W, Pater M, Isaacsohn J, Pearce C, et al. Phase 2 trial of Baxdrostat for treatment-resistant hypertension. New England Journal of Medicine. 2023;388(5):395–405.
2. Flack JM, Williams B, et al. Efficacy and safety of Baxdrostat in uncontrolled or resistant hypertension. New England Journal of Medicine. 2025;393(14):1363–1374.