Bs Nguyễn Thị Ny Na - 

I. Giới thiệu

Sự cân bằng canxi trong cơ thể là một sự tương tác phức tạp giữa các hormone khác nhau, các protein điều hòa, các thụ thể và các chỉ số hóa học trong huyết thanh. Các yếu tố chính điều hòa sự cân bằng canxi trong cơ thể là hormone tuyến cận giáp (PTH), 1,25(OH)-vitamin D (vitamin D hoạt hóa hoặc calcitriol), yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi 23 (FGF23), calcitonin, thụ thể cảm nhận canxi (CaSR), canxi huyết thanh và phốt pho huyết thanh.

Nồng độ canxi huyết thanh được duy trì trong một phạm vi rất hẹp. Khoảng 45% canxi trong cơ thể liên kết với các protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Khoảng 15% liên kết với các anion nhỏ như phosphat và citrate.Và khoảng 40% ở trạng thái tự do hoặc ion hóa, đây là trạng thái hoạt động. Hầu hết các phòng thí nghiệm đo tổng nồng độ canxi huyết thanh, nằm trong khoảng từ 8,5 đến 10,5 mg/dL (2,12 đến 2,62 mmol/L). Canxi ion hóa cũng có thể được đo, và phạm vi bình thường là 4,65 đến 5,25 mg/dL (1,16 đến 1,31 mmol/L). Các chỉ số dưới phạm vi này đượccoi là hạ canxi máu. Vì phần lớn canxi trong cơ thể liên kết với albumin, nên tổng lượng canxi luôn phải được điều chỉnh theo mức albumin trước khi chẩn đoán hạ canxi máu được đưa ra,có sự giảm khoảng 0,8 mg/dL (0,25 mmol/L) nồng độ canxi toàn phần trong huyết thanh cho mỗi 1 g/dL (10 g/L) giảm nồng độ albumin trong huyết thanh.

Quá trình chuyển hóa canxi và phốt pho có liên quan chặt chẽ với nhau. Các chất điều hòa hormone chính là hormone PTH, được sản xuất bởi tuyến cận giáp, và calcitonin, được sản xuất bởi các tế bào C của tuyến giáp. PTH làm tăng nồng độ canxi bằng cách tăng hoạt động của tế bào hủy xương, trong khi calcitonin làm ngược lại và ức chế tế bào hủy xương. Ngoài ra còn có nhiều vòng phản hồi phức tạp, bao gồm cả những vòng mà canxi và vitamin D hoạt hóa làm giảm tiết PTH, trong khi nồng độ phốt pho tăng cao làm tăng tiết PTH. PTH ​​và vitamin D hoạt hóa cũng làm tăng sự tái hấp thu canxi ở ống thận xa. PTH, FGF23 và Klotho (một protein điều hòa làm tăng hoạt động của FGF23) làm giảm phốt pho huyết thanh bằng cách ức chế hấp thu phốt pho ở thận. Vitamin D hoạt hóa làm tăng hấp thu phốt pho từ ruột, ống thận và xương.

Rối loạn chuyển hóa canxi được gặp tương đối thường xuyên trong thực hành lâm sàng. Hạ canxi máu không được thấy thường xuyên như tăng canxi máu, nhưng nó có thể đe dọa tính mạng nếu không được nhận biết và điều trị kịp thời. Hầu hết các nguyên nhân gây hạ canxi máu là mắc phải, nhưng một số là do di truyền. Biểu hiện lâm sàng có thể khác nhau, từ không có triệu chứng đến rối loạn nhịp tim hoặc co giật đe dọa tính mạng.

Xem tiếp tại đây