Tổ truyền thông Nội Tổng hợp - 

“Chăm sóc an toàn đối với bệnh không lây nhiễm – An toàn trong chăm sóc suốt cuộc đời” (Safe care for noncommunicable diseases – Safe care for life!)                       

Ngày 17 tháng 9 hằng năm được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn là Ngày Thế giới về An toàn người bệnh, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy sự tham gia của người bệnh, nhân viên y tế và toàn xã hội trong việc phòng ngừa những tổn hại có thể tránh được trong quá trình chăm sóc sức khỏe. Năm 2026, WHO lựa chọn chủ đề “Chăm sóc an toàn đối với bệnh không lây nhiễm”, với thông điệp “An toàn trong chăm sóc suốt cuộc đời”.

An toàn người bệnh – trách nhiệm của cả hệ thống An toàn người bệnh không chỉ là tránh một sai sót trong một lần khám hay một lần điều trị. Đó là một quá trình liên tục, bắt đầu từ phòng bệnh, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng cho đến theo dõi lâu dài và tự chăm sóc tại nhà. Đặc biệt, người mắc các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và các bệnh cơ xương khớp thường phải điều trị trong thời gian dài, sử dụng nhiều loại thuốc và tiếp xúc nhiều lần với hệ thống y tế. Chính quá trình chăm sóc kéo dài và phức tạp này có thể làm phát sinh nhiều nguy cơ mất an toàn nếu không được nhận diện và kiểm soát tốt. Những nguy cơ có thể xuất hiện từ nhiều nguyên nhân: chậm trễ trong chẩn đoán, nhầm lẫn hoặc sai sót liên quan đến thuốc, tương tác thuốc, nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế, sử dụng thiết bị y tế không an toàn, thiếu thông tin khi chuyển tuyến hoặc chuyển khoa, cũng như việc người bệnh chưa hiểu đầy đủ về bệnh và cách tự chăm sóc.

Vì vậy, an toàn người bệnh không phải là nhiệm vụ riêng của bác sĩ, điều dưỡng hay bất kỳ một cá nhân nào, mà là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ thống y tế và chính người bệnh, gia đình, người chăm sóc. Mỗi nhân viên y tế – một mắt xích bảo vệ người bệnh Để nâng cao an toàn người bệnh, mỗi nhân viên y tế cần hình thành thói quen làm việc an toàn trong từng thao tác hằng ngày. Từ xác định đúng người bệnh, thực hiện đúng thuốc, đúng liều, đúng đường dùng, đúng thời điểm; đánh giá nguy cơ té ngã; kiểm soát nhiễm khuẩn; theo dõi dấu hiệu bất thường; nhận diện sớm người bệnh có nguy cơ diễn biến nặng; giao tiếp và bàn giao thông tin đầy đủ, tất cả đều góp phần tạo nên một hệ thống chăm sóc an toàn. Đặc biệt trong quản lý bệnh mạn tính, việc phối hợp giữa các chuyên khoa, các tuyến điều trị và giữa bệnh viện với cộng đồng có vai trò rất quan trọng. Thông tin về chẩn đoán, thuốc đang sử dụng, dị ứng, bệnh mắc kèm và kế hoạch theo dõi cần được truyền đạt đầy đủ, chính xác, giúp hạn chế những sai sót có thể xảy ra trong quá trình chuyển tiếp chăm sóc. WHO cũng nhấn mạnh việc người bệnh cần được xem là đối tác trong an toàn chăm sóc, được cung cấp thông tin và tham gia vào các quyết định liên quan đến sức khỏe của chính mình. Người bệnh cũng là “người bảo vệ” sự an toàn của chính mình. An toàn người bệnh sẽ được nâng cao khi người bệnh chủ động tham gia vào quá trình điều trị.

Mỗi người bệnh có thể góp phần bảo vệ mình bằng những hành động rất đơn giản:

• * Chủ động cung cấp đầy đủ thông tin về bệnh lý, tiền sử dị ứng và các thuốc đang sử dụng.
• * Hỏi lại nhân viên y tế khi chưa hiểu về chẩn đoán, thuốc hoặc hướng dẫn điều trị.
• * Không tự ý ngừng thuốc, tăng giảm liều hoặc sử dụng thêm thuốc khi chưa được tư vấn.
• * Mang theo danh sách thuốc đang sử dụng khi đi khám hoặc nhập viện.
• * Tuân thủ hướng dẫn về vệ sinh tay, phòng ngừa nhiễm khuẩn, chế độ ăn uống, vận động và tái khám.
• * Báo ngay cho nhân viên y tế khi xuất hiện những triệu chứng bất thường hoặc dấu hiệu bệnh diễn biến nặng.
• * Người nhà và người chăm sóc cần phối hợp với nhân viên y tế, đặc biệt đối với người cao tuổi, người bệnh đa bệnh lý hoặc người hạn chế khả năng tự chăm sóc.

Một câu hỏi đúng lúc, một lần kiểm tra lại thông tin, một lần báo cáo kịp thời dấu hiệu bất thường cũng có thể góp phần ngăn ngừa một sự cố đáng tiếc. Xây dựng văn hóa an toàn – từ những việc nhỏ nhất Một bệnh viện an toàn không phải là nơi “không bao giờ xảy ra sai sót”, mà là nơi chủ động nhận diện nguy cơ, phòng ngừa sai sót, báo cáo sự cố, phân tích nguyên nhân và liên tục cải tiến hệ thống. Văn hóa an toàn đòi hỏi mỗi nhân viên y tế không ngừng học hỏi, tuân thủ quy trình chuyên môn, làm việc nhóm hiệu quả và sẵn sàng lên tiếng khi nhận thấy một nguy cơ có thể gây tổn hại cho người bệnh. An toàn người bệnh cũng cần được xây dựng trên tinh thần không đổ lỗi, không che giấu, không chủ quan, mà tập trung vào việc tìm ra nguyên nhân và giải pháp để sự cố không lặp lại.

Hưởng ứng Ngày Thế giới về An toàn người bệnh 17/9/2026, mỗi cán bộ y tế, người bệnh và người nhà người bệnh hãy cùng chung tay xây dựng một môi trường chăm sóc an toàn – chất lượng – nhân văn. Bởi an toàn không phải là một khẩu hiệu chỉ được nhắc đến trong một ngày. An toàn phải hiện diện trong từng lần khám bệnh, từng viên thuốc, từng thủ thuật, từng cuộc giao tiếp và trong toàn bộ hành trình chăm sóc người bệnh.

An toàn hôm nay – chất lượng ngày mai – sức khỏe suốt cuộc đời.

Hãy cùng nhau hành động vì một mục tiêu chung: “ Chăm sóc an toàn – An toàn trong chăm sóc suốt cuộc đời!”